EL - HIKMEH

Trajnimi i imamëve dhe i mësuesve të edukatës islame në Zvicër mes nevojës reale vendore dhe frikës së importuar

Mr. Rejhan Neziri

(Kumtesë e autorit në Konferencën Ndërkombëtare me titull " Trajnimi i Imamëve dhe Mësuesve për Edukatë Islame në Evropën Juglindore" të mbajtur në Prishtinë më 21.10.2011)

Abstrakt: Vendosja e muslimanëve në Zvicër tërheq pas vete edhe hapjen e xhamive dhe ardhjen e imamëve. Imamët ballafaqohen me sfida reale gjuhësore, kulturore e profesionale. Vërehet nevoja e qartë si te muslimanët ashtu edhe te jo-muslimanët e Zvicrës për krijimin e institucioneve për edukimin dhe/ose trajnimin e imamëve këtu në tokën dhe realitetin zviceran. Për momentin, si masa të përkohshme, ofrohen kurse të ndryshme rreth Islamit, dialogut ndërfetar dhe kulturës zvicerane.

Fjalët kyçe: migracion, musliman, Zvicër, imam, mësues i edukatës fetare islame, përkujdesës shpirtëror, integrim, trajnim i imamëve...


Valët e para të migrimit të muslimanëve drejt Zvicrës kanë ndodhur me emigrantët e krahut të punës në vitet 1960 dhe 1970 për të vazhduar më vonë me migrimin azilkërkues të viteve 1980 dhe 1990 dhe për t’u zgjeruar me sjelljen e familjeve të punëtorëve nga viti 1990 e këndej.

Hapja e xhamive dhe e qendrave islame, andaj edhe angazhimi i imamëve dhe i mësuesve fetarë, në Zvicër zë fill pikërisht në vitet 1990, kur këta mërgimtarë kishin sjellë me vete edhe familjet e tyre dhe kishin kuptuar se ata nuk po ktheheshin së shpejti përgjithmonë në vendlindje, porse do të qëndronin këtu edhe për një kohë të gjatë.

Për momentin në Zvicër janë aktive afro 200 xhami, faltore apo qendra islame të cilat kryesisht ndahen sipas gjuhës së predikimit dhe gjuhës së xhematit shumicë që kanë, në xhami: shqiptare, boshnjake, turke, arabe etj. dhe të cilat kanë të punësuar mbi 100 imamë dhe mësues të edukatës islame. Jo të gjitha xhamitë kanë punësuar imam të rregullt. Disa prej tyre kanë nga një imam që angazhohet në xhami vetëm për fundjavë, si angazhim plotësues krahas angazhimit të plotë në fabrikë a gjetiu. E disa xhami, për shkak të numrit të vogël të anëtarëve dhe të mjeteve të mangëta financiare, mjaftohen me nga një imam që e angazhojnë vetëm gjatë muajit të Ramazanit.

Është vërejtur se përgatitja arsimore, profesionale dhe gjuhësore e një pjese të këtyre imamëve dhe gjysmë-imamëve (njerëz që kryejnë funksionin e imamit edhe pse nuk kanë kryer ndonjë arsimim adekuat), edhe ashtu të paktë në numër sidomos në vitet e para të vendosjes së tyre në Zvicër, nuk ka qenë e lakmueshme as edhe për vetë besimtarët muslimanë, të cilët ose vetë ose përmes fëmijëve të tyre, janë ballafaquar me një realitet të ri, me një rreth kulturor e mendor tjetër nga ai që e kanë lënë në vendlindje. Ndër sfidat e para të këtyre imamëve ka qenë trajtimi i vendit pritës si vend jo-islam ku nuk duhet qëndruar gjatë në të dhe si vend ku gjithsesi do të ndodhë asimilimi apo tjetërsimi fetar, kulturor e kombëtar i brezave të ardhshëm të mërgimtarëve muslimanë. E gjithë kjo si pasojë e vazhdimit të koncepteve të vjetra të ndarjes së botës në islame dhe jo-islame dhe si pasojë e mungesës së aftësisë për të bërë ndarjen midis tekstit islam dhe kontekstit të ndryshëm kohor e hapësinor, siç do të kishte thënë Tariq Ramadan. Sfida e dytë e madhe është vërejtur në mosnjohjen e një gjuhe të huaj lokale për të komunikuar së paku me një gjuhë bashkuese me vetë muslimanët e nacionaliteteve të ndryshme në xhami si dhe me të rinjtë, të cilët më vonë më mirë do ta kuptojnë një gjuhë të vendit pritës sesa gjuhën standarde të imamit. E njëjta ka munguar edhe në komunikimin me autoritetet vendore si dhe me përfaqësuesit e feve të ndryshme të atij lokaliteti ku ka vepruar imami. Sfida e tretë me radhë e imamëve është shprehur në mosnjohjen e historisë, kulturës, strukturës sociale e sistemit politik të vendit pritës, gjë që e ka shtuar akoma më shumë arsyen për të mos komunikuar me vendorët dhe për t’u izoluar gjithnjë e më shumë brenda mureve të xhamisë apo brenda komunitetit të njëjtë fetar e nacional.

Këtyre sfidave reale në terren, sidomos pas 11 shtatorit 2001, fillon t’i bashkëngjitet edhe importimi i frikës që krijohet në arenën ndërkombëtare kundrejt Islamit dhe muslimanëve. Kjo frikë - që me të drejtë e quajmë të importuar, ngase muslimanët e Zvicrës nuk kanë planifikuar e lëre më të kenë ndërmarrë ndonjë aksion ekstremist kundrejt shtetit apo popullit zviceran që do t’u përngjante atyre që janë kryer në përmasa ndërkombëtare - përmes diskursit të ashpër politik e medial zviceran arrin të transformohet në fobi të vërtetë ndaj Islamit dhe muslimanëve, të cilët fillojnë të shikohen nga vendasit si kërcënim dhe rrezik potencial për qetësinë e tyre të gjithëmbarshme. Vlen të theksohet se derisa nuk kishin ndodhur ngjarjet ekstremiste në arenën ndërkombëtare (sulmet në Qendrën Botërore Tregtare të Nju Jorkut, sulmet në Madrid e Londër si dhe reaksionet e dhunshme ndaj publikimit të karikaturave të Muhammedit s. a. v. s. në Danimarkë...) që lidheshin me Islamin dhe muslimanët, mërgimtarët me përkatësi muslimane nuk karakterizoheshin nga shoqëria pritëse si muslimanë apo pjesëtarë të Islamit, porse në bazë të përkatësisë së prejardhjes së tyre nacionale. Kështu, frika e pavend ndaj Islamit dhe muslimanëve u përdor nga elemente politike të mbështetura nga medie të caktuara sa herë që e shihnin të nevojshme këtë. Kjo u shpreh në referendumin e vitit 2004 kundër lehtësimit të procedurës për marrjen e nënshtetësisë përmes lindjes, në referendumin e 2009 kundër ndërtimit të minareve etj.



Lexoni tekstin e plotë në Word ose në PDF.